NEODOLJIVI ŠARM JELIĆEVE I MUVEKITOVE ULICE!

SLOBODAN  STAJIĆ

NEODOLJIVI ŠARM JELIĆEVE I MUVEKITOVE ULICE

Kao što postoje veliki i mali gradovi, jezera, rijeke …..tako postoje i velike i male ulice. Ali nekada i one male šetnice mogu da budu bogatije istorijom nego one velike avenijske.Takve dvije ulice su Jelićeva i  Muvekitova, u najužem dijelu starog grada, koje zajedno sa okolnim čine predivni ansambl prometnica.

Obje izlaze na znamenitu Ferhadiju. Prva je spaja sa Bašeskijom, aa druga sa ulicom Zelenih beretki. Kao i Ferhadija, obje potiču još od turskog vakta, kada se lepezasto širila istoimena mahala, a obje si mjenjala imena.

Jelićeva je, kako piše znameniti hroničar Alija Bejtić, dobila ime po jednom od braće Jelića, Gavri ili Jefti, koji su bili čuveni predokupacioni trgovci čurčijskom robom, a čija porodica je ovamo doselila iz Branog Dola, u bilećkom kraju, najkasnije u 18. Vijeku. U devetoj deceniji vijeka devetnaestog vijeka ulica dobija ime Školska, kada je u njoj otvorena Realna (Prva) gimnazija, koja će ostati tu kraće vrijeme, do otvaranja novog zdanja, a ulica će dobiti ponovo svoje staro ime.

Muvekitova ulica dobila je ime po poznatom muvekitu, geografu i bibliotekaru Salihu Hadžihuseinoviću.  On je bio prvi muvekit tek otvorene Muvekithane 1859, pri Gazi-Husrevbegovom vakufu, da bi kasnije dobio isti nadimak. Osmatrao je nebeska tijela i vodio brigu o tačnom vremenu za islamske molitve (namaze) od sabaha do jacije , a ostao je upamćen i po dva divno izrađena globusa , koji se čuvaju u Gazi Husrev –begovj biblioteci!

Kako je zapisao Bejtić ; ”do 1895 ulica se zvala Budimlića sokak, po nekom članu stare sarajevske srpske trgovačke porodice Budimlića, koja se ovamo doselila iz Budima krajem 17 vijeka, a nastanila se upravo u ovoj ulici početkom 18 stoljeća”.

Potom je dobila naziv Ćukovića ulica, po uglednom trgovcu Kosti Ćukoviću, koji je bio i zastupnik u gradskoj skupštini . A od 1948 ulica se zvala Veselina Masleše, po narednom heroju da bi na kraju dobila sadašnje ime!

Sudbinska vezanost; I Jelićeva i Muvekitova ulica su na neki način već i po mnogim drugim detaljima. U njima su živjeli ili još žive mnogi ugledni građani Sarajeva, a obje su dale i posebni obol gradu.

Svoje rađanje Prva (Realna) gimnazija duguje upravo Jelićevoj. Jer prvi učenici, davne školske 1879-80 godine slušali su predavanja svojih profesora u zgradi koja i danas postoji, na uglu Jelićeve i Bašeskije, da bi potom uslijedilo prvo preseljenje te škole i to samo 92 koraka naniže, u zgradu Jelićeve i Ferhadije, koju je projektovao niko drugi do prvi direktor gimnazije Slovak dr. Ivan Branislav Zoh, što je valjda jedinstven slučaj u svijetu. Zoh je predavao više predmeta , pa i gimnastiku!

Tu će gimnazijalci ostati cijelu deceniju , sve do 1891, kada će Prva gimnazija i definitivno dobiti novo, impozantno zdanje, u kome se i danas nalazi. A dva nekadašnja ostaće samo kao drage uspomene. U prvom zdanju i danas žive stanari porodice Prohić, Krulj, Hadžimusić i Rožić, čije su sobe u nekadašnjim učionicama, dok je drugo boravište pretvoreno u značajnu kulturnu oazu, koja okuplja poslenike kulture već decenijama! Nekadašnji društveni dom, zatim dom kulture danas je Javna ustanova za kulturu ”Sarajevo”, a tu djeluje i Kulturno-umjetničko  društvo ”Baščaršija”, koje se prvobitno zvalo ”Miljenko Cvitković”.

Upravo u tom zdanju prve glumačke,muzičke i folklorne korake naučili su mnogi sarajevski mališani, što ih je još u davna vremena , kada nije bilo TV , vodilo i do nastupa na talasima Radio-Sarajeva. Tu su održavane priredbe umnogome slične kasnijem ”Malom šlageru”, tu su se okupljali najdarovitiji učenici osnovnih škola i takmičili u pjevanju i glumi, a posebno iz obližnje Koturove, gdje su školarce za nastupe pripremale učiteljice Katica Lupi, Anđelka Papić, Memnuna Ramić, Matilda Papo, Almasa Hamšić, Gospava Pavelić, Jovanka Trifunović, Ivka Turina, Nadežda Zulčfikarpašić i mnoge druge predvođene upraviteljicom Zorom Prodanović, čiji je sin Draško Prodanović postao poznat u košarkaškom svijetu, dok će sina učiteljice Almase Vedu Hamšića proslaviti mnoge pjesme, a posebno ”Četiri mladića idu s Trebevića”!

Više decenija kasnije u dvorani hrama kulture u Jelićevoj, sarajevska kulturno-umjetnička društva ; ”Proleter”, ”Seljo”, ”Miljenko Cvitković”, ”Vaso Miskin Crni”…..priređivali su i ljetne koncerte za strance, što je bio uvod u kasnije romantične  ”Baščaršijske noći..”  Nezaobilazni kutak brojnih kulturnih zbivanja to mjesti je ostalo i do danas, zahvaljujući javnoj ustanovi za kulturu ”Sarajevo”, za čijim je kormilom  sada Senad Bostandžić,jedan od osnivača dječijih horova ; ”Princes krofne” i ”Suncokreti”, autor brojnih kompozicija i reditelj mnogih predstava za mališane, najzad i sin nekada poznatog sarajevskog novinara Zulfe Bostandžića….

Ustvari, cijeli taj kraj decenijama je odisao i danas odiše kulturom. Gotovo preko puta  Jelićeve, na uglu Ferhadije i današnje Muvekitove ulice nekada se nalazilo i Pionirsko pozorište, čega se sjećaju samo vremešnije Sarajlije, kao i prvih nastupa Seada Bejtovića i Mesuda Dedovića.

Završetak prvog dijela ( preneseno sa dozvolom autora iz knjige ”Sarajevo moj grad 3′ izdavač Rabic 2014)

About mirzahasanefendic

Née en Bosnie-Herzégovine, dans la vile de Sarajevo, Mirza hasanefendic eu une brillante carrière d'ingénieur, journaliste, écrivain et merveilleux père de famille...
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply