SARAJEVSKI ZAPISI……”LEPTIROV LET NAJTROFEJNIJEG SARAJEVSKOG SPORTA” !

,MIRZA HASANEFENDIĆ

SARAJEVSKI  ZAPISI…”LEPTIROV LET  NAJTROFEJNIJEG SARAJEVSKOG  SPORTA”!

ŠTA JE NAMA …..VELIKI  RUKOMET!

Kako je kultni sarajevski radio reporter Jovo Dimitrijević dobio nadimak ”Otrov”?

Nekada davno, u mom gradu se igrao jedan vrlo popularan sport, u kome su moji sugrađani bili neprikosnoveni na saveznom nivou.  Nažalost poput ”leptirovog leta i života”,  taj lijepi sport je kratko ”igrao” samo devet godina (1949-58) , da bi nestao sa velike i kvalitetne liste sarajevskih sportova.

veliki rukomet 1

Bilo je to poratno vrijeme i omladina je bila puna entuzijazma i željna traženja svog pravca i svog smisla mladosti. U toj potrazi vlastitog identita, mladi su se okretali sportu , koji im je pružao priliku za zdravo natjecanje.

U tom periodu je pored fudbala, vrlo popularan bio i tzv. ”Veliki rukomet”, koji se igrao na velikom fudbalskom igralištu i dosta se razlikovao od današnjeg malog rukometa u dvoranama.

Za Sarajevo rukomet je i inače bio najtrofejniji sport, a sve je počelo davne 1950 godine kada su rukometaši gradskog kluba ”Milicioner” osvojili četiri uzastopne tiutle prvaka Jugoslavije, a da bi zadnju titulu prvaka Jugoslavije u velikom rukometu zauzela ekipe RK ”Bosne” Sarajevo (nastala iz Milicionera) čime se je ovaj predivni ”leptirov let” (kratki život) ovog sporta završio.

Ako je u danšnjem rukometu, pored neospornog znanja, potrebna snaga i izuzetna fizička sprema vrhunskih igrača, koja ipak nije dostupna svakom, onda je veliki rukomet bio prilika  da u njemu svoj talenat pokažu svi.

U nekim svojim elementima, veliki rukomet je pomalo ličio na umjetnost kretanja tijela u prostoru, a za golmane kao neka vrsta sportskog baleta.

Naime, za razliku od današnjih rukometnih golmana koji brane svoj gol prije svega posturom tj, tjelesnim pozicioniranjem i ”skračivanjem ugla” šutera, ondašnji golmani su se isticali ”paraderskim” stilom branjenja, braneći gol svojim letovima, poput laste, pravili uživanje za oči prisutnoj publici. ”Letjeli” od stative do stative, poput artista na trapezu, prateći loptu svojim tijelom. ( Nekada davno kao djeca smo pjevali; ”Kiša pada, trava raste, a Beara pravi laste (legendarni fudbalski golman)!”

Zahvaljujuči tom stilu branjenja, dva vrsna golmana velikog rukometa Taco Vrebac i Fudo Hajrović postali su kasnije poznati  prvoligaški nogometni golmani!

Igra je bila prije svega, vrlo živa i kreativna,  a na velikom terenu, što je tražilo da se igra aktivno u pokretu, otvarajući prostor da se približi golu i stvori prilika za šut i postizanje gola.

U igri je bilo prije svega mnogo improvizacije i entuzijazma, a za samu igru koristila se dosta skromna oprema ; kopačke i obični dres, čak nisu trebali ni kostobrani i kao da je bilo simbolike mladosti tog skromnog vremena, u kojem je falilo materijalnih sredstava,  ali je bilo puno stvaralačkog zanosa i  želje za svoje dokazivanje kroz sport!

Koliki je bio entuzijazam mladih, govori da iako je savez osnovan 1950 g. , savezno prvenstvo je počelo 1948, a trajalao je nažalost kratko poput leptirovog leta. RK Milicioner (kasnije RK Bosna) postao je (koliko ja znam)  najtrofejniji sarajevski klub  ( pet titula državnog prvaka  u devet prvenstava i prvo mjesto na turniru prvaka Evrope)!

To su bili momci za nezaborav, oni su bili pravi izdanak kultne latinske poslovice ”U zdavom tijelu je zdrav duh” ( Mens sana in corpore sana). Na terenu ”lavovi”, van terena, dobri studenti i graditelji novog društva i prijatelji bez granica, pa zato su vrijedni spomena ti šampionski dječaci. Na fotografiji dole, nabrojani po redu sa slike; RK ”Milicioner” (sa lijeva na desno) Borko Đulepa (ujedno i trener), Slavko Vrebac, Srećo Šimić, Corado Gyessi, Petra Ćivić, Borislav Spasojević, Mustafa  Baralić, Drago Karaman, Rafael Brčić, Ivica Pauković i Bruno Palestra. ( na slici nedostaje još Drago Dopuđa). Sa ekipom je radio i trener Iris D iz Zagreba.

veliki rukomet

Kasnije, tokom godina, RK ”Milicioner” je prešao sa stadiona ”6 april” iza tehničke škole, na crnu šljaku stare Skenderije, a kasnije je integrisan u SD ”Bosna”, gdje je odigrao veliku ulogu u razvoju malog rukometa u istom društvu.

Sa današnjeg gledišta, uslovi rada na Skenderiji su bili mizerni, neuslovne svlačionice, mali sanitarni čvor, veliki kazan u kome se grijala topla voda, a tokom sedmice ekonomi (oružari) ”otkuhavali” dresove, ali sve to nije smetalo da šampionske titule dolaze u grad.

Inače  veliki rukomet je bio nešto mnogo više od igre. Pa, tako je Džesi Korado , ubijeđeni komunista, emigrirao iz Italije i postao Sarajlija, ne po rođenju, već po izboru.

Kultni sarajevski ginekolog, svjetskog renomea, Srećo Šimić će jednom prilikom ispričati, koliko su zdravi i snažni bili ti momci,a i pri apetitu, ovu malu priču; Na nekom gostovanju uz ručak im je servirana jedna kriška hljeba, na što su igrači tražili da im se servira jedan cijeli hljeb po igraču, a ne samo ta kriška.

Ekipa je napredovala ”svemirskom brzinom” ili kako to kaže legendarni sportista i ugledni arhitekta  Boro Spasojević u šali : ”Ma, mi smo napredovali brže od pruge Šamac-Sarajevo (simbol brzine gradnje pruge i tog vremena)”

Ekipa je kao savezni prvak, otišla na turnir evropskih prvaka u Austriju. Kada su došli tamo, domaćin ih je smjestio u učenički dom, sa krevetima dužine 1,5 m. Kada su naši sarajevski momci počeli da ”razvaljuju”  redom sve evropske prvake, organizator ih je hitno prebacio u najbolji hotel, dostajan nivoa najboljeg evropskog tima, sa čime su se okičeni vratili zlatni momci u Sarajevo, gdje ih je na Novoj željezničkoj stanici dočekalo hiljade Sarajlija!

Poslije ovog kružiće  Evropom bauk ”kaznene ekspedicije”, kako su u žargonu nazivali sarajevsku  rukometnu ekipu, koja je mljela sve protivnike.

Prelaskom na Skenderiju, doći do podmlađivanja ekipe, pa će tako između ostalih u ekipi zaigrati i poznati sarajevski novinar i vrhunski sportista Jovo Dimitrijević, a čija će uloga u taktici i strategiji igre ekipe unijeti nešto ”revolucionarno”.  Naime sa njegovom pojavom, u igru ekipe biće uveden prvi put post pivota, kružnog napadača ili napadača na liniji. Način igre Jove Dimitrijevića sa svojim osebujnim stilom navešće stručni štab da uvedu tu novinu, a koja je kasnije obrazložena ovako ; ”Jovo je bio izuzetan talenat, visok, snažan, dobar tehničar i šuter, dobro se kretao, ali mu je falilo brzine. Onda je rješenje nađeno, da se Jovo kreće stalno po markiranoj crti  i stvara zabunu u protivničkoj odbrani. Bekovi su proigravali Jovu na crti, koji je kao pivot realizovao akciju golom. Trebalo je dosta vremena da protivnici nauče kako da se odbrane od ove strateške novosti, pa i sami uvedu svog pivota. Koliko je meni poznato, ovo je bilo prvi put da se uvede mesto pivota u igru, a čije je igračke mjesto od krucijalnog značaja u današnjem malom rukometu. (Koristim priliku da se sjetim mog druga Caneta Delahmetovića jednog od najboljih ex-YU pivota u malom rukometu)

veliki rukomet jovo dimitrijevic

Inače ta cijeli ”operacija” je nazvana ”OTROV” odakle će ostati nadimak za života ovom kultnom sportskom novinaru Radio-Sarajeva !

 

 

na slici; ?, Boro Spasojević, Đapa. Slavko Taco Rebac, Jovo Dimitrijević, Baja Jankelić, Neno Čeliković, Pero Pilić (stoje sa lijeva na desno), Bane Radojčić, Ivica Paukovič, Boro Galič, Vasko Metikoš i ?  (čuče u donjem redu)

Nažalost ”dekretom” 1958 veliki fudbal će biti ”ugašen” , a njegovo  mjesto i slavu sarajevskog sporta nastaviće da pronose rukometaši Bosne i Željezničara (ranije Mlade Bosne).

Ovim ”dekretom” ”leptirov let ljepote ” (devet godina) sarajevskog velikog rukometa biće ”odsanjano” i ,ubuduće, svi pogledi ljubitelja ”Velikog  rukometa”  tog jugoslavenskog i sarajevskog trofejnog sporta  biće usmjereni ”Malom rukometu”!

Vjerovatno večina, pogotovo mlađih, čitalaca , koji su pročitali ovaj tekst, nema jasnu sliku pred očima, kao izgleda taj veliki rukomet i kako se može igrati rukomet na ogromnom  nogometnom terenu. Zbog njih, ja nađoh  ovaj starinski snimak utakmice finala kupa Evrope 1955 godine između Njemačke i Švajcarske, pripreme španskih velikorukometaša za SP 1959 i pokušaj obnavljanja sjećanja na ”Veliki rukomet” u Izoli 2012 g., pa eto prilike da u njemu uživaju  i oni koji nisu imali prilike gledati taj lijepi i nestali sport u živo.

Maj 2015 napisao Mirza Hasanefendić

About mirzahasanefendic

Née en Bosnie-Herzégovine, dans la vile de Sarajevo, Mirza hasanefendic eu une brillante carrière d'ingénieur, journaliste, écrivain et merveilleux père de famille...
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Comments are closed.